Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego

Z językiem jest tak jak z powietrzem i ze zdrowiem. Ich wartość odczuwamy dopiero po stracie. (Piotr Bąk)

Każdy z nas posługuje się jakimś językiem. Najczęściej, na co dzień towarzyszy nam język ojczysty. Jest on dla nas czymś równie naturalnym jak oddychanie i podobnie jak tej czynności, nie poświęcamy mu w swojej codzienności zbyt wiele czasu. Chyba, że narzekając na zawiłe zasady ortograficzne i gubiąc się w gąszczu trudnych wyrazów. W zmieniającym się i kurczącym świecie, gdzie człowiek często żyje z dala od swoich korzeni, bardzo istotnym jest pielęgnowanie języka ojczystego na co dzień, nie uciekanie się do uproszczeń i zapożyczeń, bycie dumnym z faktu posługiwania się swoim językiem. Język polski należy do grupy trudnych języków i to nie tylko dla obcokrajowców. Pamiętajmy jednak, że ma on długą i bogatą przeszłość. Na przestrzeni wieków wiele pięknych słów zniknęło z polszczyzny. Wiele z nich zostało utracocnych lub odeszło w zapomnienie i teraz są przede wszystkim ozdobą słowników poprawnej polszczyzny. Wiele wyrazów zmieniło swoje znaczenie, wyszło z użycia. Jak wiele istnieje wciąż jeszcze słów, których znaczenie znają nasi rodzice i dziadkowie, ale my, czy jeszcze młodsze pokolenia nie mamy pojęcia o ich istnieniu? A przecież język, także ten potoczny, może być piękny, różnorodny i bogaty. Wcale nie musi sprowadzać się do skrótów, zapożyczeń i wulgaryzmów. (Tak, wiem, to taka wersja ekstremalna. Przynajmniej mam taką szczerą nadzieję.) Warto próbować łączyć język potoczny z poprawną polszczyzną.

Należy [...] uznać języki i ich zróżnicowanie za potęgę władającą dziejami ludzkości, a jeśli jej nie docenimy albo nie dość wyraźnie lub w sposób zbyt ograniczony uchwycimy jej oddziaływanie, wówczas uzyskamy niepełne pojęcie o tym, jak ludzkość weszła w posiadanie - jeśli można się tak wyrazić - tej masy intelektualnej, którą w sposób jasny i określony udało jej się wydobyć z królestwa myśli. (Wilhelm von Humboldt)

Dziś po raz czternasty świętujemy Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego, święto ustanowione przez UNESCO 17 listopada 1999 roku. Dzień ten upamiętnia dramatyczne wydarzenia, jakie miały miejsce w 1952 r. w Bangladeszu, kiedy to podczas demonstracji osób domagających się nadania językowi bengalskiemu statusu urzędowego, zginęło pięciu studentów. Według zamierzeń organizacji dzień ten ma promować językowe różnorodność i bogactwo, podkreślać, jak ważne jest dziedzictwo językowe oraz zwracać uwagę na liczbę języków zagrożonych i ginących (do tej grupy zalicza się aż (!) 43% wszystkich aktualnie używanych języków).  Językoznawcy alarmują, że żyjemy obecnie w epoce wymierania języków, warto więc poświęcić choć dziś, kilka chwil, żeby się zastanowić nad tym problemem.
Obecnie na świecie w użyciu znajduje się 6-7 tysięcy języków. (Problem z dokładnym ustaleniem ich liczny wynika z braku zgody wśród językoznawców, co do klasyfikacji niektórych dialektów jako odrębnych języków.) Od 1950 r. zniknęło 250 języków. Mniej niż 10 osób posługuje się 204 językami na świecie. 184 językami posługuje się od 10 do 50 osób. Językoznawcy obawiają się, że w ciągu najbliższych 100 lat zniknie połowa z obecnie używanych języków. Ponoć języki wymierają szybciej niż zagrożone gatunki zwierząt.
UNESCO opracowała "Atlas Języków Zagrożonych", w którym umieszczono dane dotyczące 3 tys. języków. W Atlasie znalazły się także języki z obszaru Polski. Są to: kaszubski, białoruski, jidisz, rusiński, romski, poleski, wiliamowicki (język, którym mówi obecnie około 70 starszych mieszkańców miasteczka Wiliamowice koło Bielska Białej), a także słowiński (uważany za język wymarły od lat 60. XX wieku).

Każdy język jest jakimś sposobem dojścia do świata; każda wspólnota językowa jest tworzona przez wspólny obraz świata zawarty w języku ojczystym.(Leo Weisgerber)

Nasz język ojczysty wyróżnia nas spośród innych, stanowi o naszej tożsamości i przeszłości. W nim mają odbicie nasza historia oraz zmiany kulturowe i społeczne. Język ojczysty w sposób nieoczywisty przekazuje innym bardzo dużo informacji o nas jako narodzie, jako ludziach, jako jednostkach. Stanowi podstawę poznawania, uczenia się i nazywania otaczającego nas świata od najwcześniejszych lat naszego życia. Opowiada o nas i o naszej rzeczywistości. Daje poczucie przynależności. Dlatego pielęgnujmy go, czytajmy książki w języku ojczystym, rozmawiajmy w nim na co dzień, nawet gdy jest to trudne, słuchajmy jego brzmienia i nie zapominajmy posługiwać się nim w formie pisemnej. Przekazujmy go dalej, inaczej tak dobrze nam znane i lubiane przez nas słowa odejdą w zapomnienie.


Polecam Wam stronę internetową kampanii Ojczysty - dodaj do ulubionych :)


Ps. Przepraszam za wszelakiego rodzaju błędy językowe. Postaram się w przyszłości poprawić :)

24 komentarze:

  1. O jak miło, że pamiętałaś co dziś świętujemy. :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jak sobie przypomnę, czego się uczyłam na temat języka polskiego i języków w ogóle, to dochodzę do wniosku, że to ważne święto :)

      Usuń
  2. A ja nawet nie wiedziałam, że to dziś. Daleko mi do poprawności, jeśli chodzi o język polski, ale trochę mam hopla na tym punkcie. Uczulona jestem na podstawowe błędy językowe. Lubię poprawiać swoje. Jakoś tak wydaje mi się, że to obciach, nie potrafić poprawnie mowić w swoim języku.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Katia, mnie też daleko do poprawności językowej. Chociaż się staram i marzę, że będę mogła się kiedyś pochwalić bogatszą znajomością polszczyzny. Teraz jest szczególnie trudny okres, bo obce słowa wypierają mi z głowy polskie, tak zawzięcia staram się nauczyć norweskiego. Ale wiem, że to kiedyś minie i będzie dobrze, bo miałam tak dawniej przy nauce rosyjskiego. Jak zrobię jakiś błąd jest okropnie wstyd!

      Usuń
  3. Odpowiedzi
    1. O! To tym bardziej miło mi, że ode mnie :)

      Usuń
  4. O, nawet nie wiedziałam. :)
    Miałam napisać: "BTW, świetny tekst", ale w porę ugryzłam się w palce. :P
    Czyli: tak przy okazji, świetny tekst. ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ann RK, nie okłamujemy się, język potoczny potrzebuje uproszczeń, często zapożyczenia wzbogacają go. Przynajmniej tak powinno być. Byleby tylko nie zdominowały one naszych wypowiedzi.
      Dziękuję :)

      Usuń
    2. Aniula to dobrze, że nie napisałaś WTF. Żartuję:-)

      Usuń
  5. Świetna kampania :) Trzeba dać o język!

    Pozdrawiam,
    W.

    OdpowiedzUsuń
  6. Napisałaś bardzo ładny wpis na ten temat:)
    Anegdota: okazuje się, że nawet czytając dużo człowiek nie ma pojęcia o pełni słownictwa... Do niedawna głównym tematem sporów między MNK i mną było słowo "starczy". Kolega notorycznie mnie poprawiał mówiąc, że nie ma takiego słowa w znaczeniu "wystarczy". Słownik mówi co innego i w końcu został przekonany :).

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję :)
      To niesamowite, ile słów wydaje się nam błędnych, a okazuje się, że to poprawna polszczyzna!

      Usuń
  7. I ja nie słyszałam o tym święcie, ale ogólnie uważam, że nasza historia często ukazywana jest poprzez zmiany w języku...powolutku nadrabiam zaległości i jak już wszystkich poodwiedzam wracam do Ciebie po te posty o Wiedźmie;P

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja do dziś pamiętam lata zajęć z językoznawstwa, mimo, że część z nich była baaaardzo nuda. I pamiętam ile ja się na nich dowiedziałam o tym, czym jest język, o jego historii, o roli jaką odgrywa.
      Nadrabiaj, nadrabiaj :) Posty sobie poczekają :)

      Usuń
  8. Bardzo często popełniam różne gafy językowe, ale zawsze poprawia mnie mąż (choć to ja jestem po studiach polonistycznych, a nie on ;-) ).
    Do dziś pamiętam, jak pani polonistka w gimnazjum wbijała nam do głów, że mówi się "wziąć" a nie "wziąść" - od tego czasu namiętnie poprawiałam rodzinę i znajomych ;P

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Sądzę, że każdy z nas popełnia błędy. Nawet wtedy, kiedy bardzo stara się pisać/mówić poprawnie. Ważne, żeby starać się poprawić :)

      Usuń
  9. Cudny wpis Edytko, dowiedziałam się wieeeeelu nowych i ciekawych rzeczy. I pierwszy raz słyszę o języku wiliamowickim! :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję :) Ja też nie miałam pojęcia o istnieniu tego języka!

      Usuń
  10. Jeszcze tak pięknego wyglądu bloga w życiu nie wdziałam. Piękny! Świetny! Doskonały! ♥ ♥ ♥

    www.wcieniuksiazek.blogspot.com

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ojej! Ale mi się przyjemnie zrobiło :) Dziękuję za miłe słowa :)

      Usuń
  11. Odpowiedzi
    1. Dziękuję :) Pisząc post, sama się wiele dowiedziałam.

      Usuń