Jeg vil lære norsk! Czyli językowe przygody część 1

Chcę się nauczyć norweskiego! Tak sobie powiedziałam/pomyślałam wiele wiele lat temu. Ale do realizacji postanowienia doszło dopiero całkiem niedawno. Powodów po temu było sporo. Nie to jest jednak ważne, jakie one były, lecz to, że jednak zaczęłam! 
Mam za sobą dwa kursy. Niestety wszem i wobec ogłaszam, że to za mało, by móc porozumieć się swobodnie z tubylcami. Tak, wiem, że każdy jest inny i inaczej się uczy, Tak, wiem, że chcieć to móc, więc znając też minimalne podstawy językowe można się dogadać. Jest tylko jedno ale, jeśli mówimy o nauce języka norweskiego. Dialekty i trzy (sic!) języki urzędowe!
I sama nie wiem, które z tych "ale" tym gorszym z utrudnień :)
Jak już wspomniałam w Norwegii obowiązują trzy języki urzędowe. Są to: Bokmål („język książkowy”), Nynorsk („język nowonorweski”) i języka lapoński (język sámi).
Bokmål rozwinął z pisanego języka duńskiego, Nynorsk został utworzony przez lingwistę, Ivara Aasena, w latach 50-tych XIX wieku i jest mieszaniną różnych rodzimych dialektów z części zachodniej kraju, język lapoński to tak na dobra sprawę północny dialekt języka lapońskiego, który został uznany za język urzędowy na równi z językiem norweskim w okręgach na północy Norwegii: Kárášjohka-Karasjok, Guovdageaidnu-Kautokeino, Unjárga-Nesseby, Porsanger, Deatnu-Tana i Gáivuotna-Kåfjord (to jest ta najbardziej wysunięta na północ część Norwegii granicząca z Rosją).
Obcokrajowcy zazwyczaj uczą się języka Bokmål. To ten język jest najczęściej używany (ok. 80% Norwegów mówi Bokmål) i króluje w większych miastach Norwegii. Nynorsk to język ojczysty dla ok. 10-15% populacji, głównie na zachodnim wybrzeżu Norwegii. A język sámi ... To już wiecie :)
Niby wszystko jest więc w porządku, uczymy się Bokmål i oto znamy już język norweski! Niestety nie jest tak łatwo. Bo mamy jeszcze dialekty, które potrafią utrudnić zrozumienie mówiącego do nas w Bokmål Norwega.

W Norwegii istnieje ponoć ponad 500 dialektów! Na dobrą sprawę każda lokalna społeczność ma własny język (głównie mówiony). Nie będę się nad tą sprawą rozwodzić, ponieważ nie jestem odpowiednią osobą by roztrząsać ten temat i jest on zdecydowanie zbyt obszerny.
Napomknę tylko, że  obecnie wyróżnia się cztery podstawowe grupy dialektów języka norweskiego:
1. grupę północnonorweską (nordnorsk)
2. grupę Trøndelag (trøndersk)
3. grupę zachodnionorweską (vestnorsk),
4. grupę wschodnionorweskią (østnorsk)
Dodatkowo dość często wyodrębnia się grupę dialektów środkowonorweskich (innlandsmål). 

Przykład? Proste słówko, zaimek "ja" . Jak można je powiedzieć po norwesku? Ano tak na przykład:
- jeg
- je(i)
- e(g)
- æg
- ej
- é

Macie już dość? :)

W takim razie na koniec, dla wytrwałych i odważnych ;), mała próbka tego, jak może brzmieć jeden i ten sam tekst w różnych dialektach. Tekst pochodzi z Wydział Studiów języka i komunikacji norweskiego Uniwersytetu Naukowego i przedstawia krótką historię sporu Północnego Wiatru ze Słońcem o miano najsilniejszego :)
http://www.ling.hf.ntnu.no/nos/?list

Ps. Na szczęście gramatyka jest prosta! :)


1 komentarz: